Para

Necmettin Batırel

Küresel ekonomik krizin ardından önde gelen merkez bankalarının alımları ile büyüklüğü 50 trilyon dolara ulaşan tahvil piyasasında, faizlerdeki yükseliş yatırımcıları "huzursuz" ediyor. Tüm dünyadaki faiz oranlarını etkileyen bir gösterge niteliği taşıyan ABD 10 yıllık tahvilleri, yüzde 2,88 ile 8 Şubat'ta 4 yılın zirvesini gördü. Yeni haftaya 2.83 düzeyinde başladı. Almanya 10 yıllık tahvil faizleri yüzde eksi 0,20 seviyelerinden yüzde 0,77'ye kadar çıktı. Peki dünyada tahvil faizleri neden yükseliyor? Uluslararası yatırımcılar güvenli liman olarak aldıkları 10 yıllık tahvilleri satıyor. Tahvilde ters orantı vardır. Değeri yükselince getirisi azalır. Tahvilde faiz yükselince fiyatı düşer. Gelişmiş ülkelerde (ABD ve Avrupa’da) ellerinde devlet tahvili bulunanlar bu tahvilleri neden satıyorlar? Tahvil sahipleri, ABD merkez bankası FED’in 2018 yılında 3'ten daha çok faiz artıracağını, Trump’ın harcama artırıcı, politikaları nedeniyle (en son açıkladığı 1.5 trilyon dolarlık altyapı projesi ile) ABD Hazinesinin daha fazla borçlanmak zorunda kalacağını gördü...
ABD’de ve Avrupa’da artan ücretlerle enflasyonun yükselişe geçeceğine inanılıyor. Bu durumda eldeki tahvilleri satıp yeni ve daha yüksek faizle çıkacak tahvilleri almayı hedefliyorlar. Yeni ve daha yüksek faizli tahviller piyasaya çıkana kadar da paralarını yüksek faiz veren gelişmekte olan ülke ekonomilerine yatırıyorlar. Yani özetle söylemek gerekirse, ABD ve Almanya’da 10 yıllık tahvillerde satışların devam etmesi Türkiye’ye yarar sağlıyor. Yurt dışından fon giriyor. Yabancı yatırımcıların geçen hafta 583 milyon dolar tahvil ve hisse senedi satın almalarının ana kaynağı bu gelişme. ABD’den çıkan para Türkiye’ye giriyor. Yabancıların tahvil ve hisse stokları bu yüzden 88 milyar dolara dayandı. Burada sorulacak olan soru şu: Bu kadar yüksek parayı neden Türkiye’de tutuyorlar? Tek kelime ile cevap verelim: Güveniyorlar!
Çarşamba günü dananın kuyruğu kopacak. En kritik veri açıklanacak. ABD'de ocak TÜFE rakamları (aylık %0.3; yıllık %1.9)'u aşarsa tahvilde satış fırtınası devam edecek. Tahminlerin gerisinde kalırsa yangın sönecek...
Petrol piyasasında deprem yaşanıyor. Çin Sermaye Piyasaları Düzenleme Komitesi 26 Mart’tan itibaren vadeli ham petrol işlemlerine başlıyor. Nijerya ve Libya kapasitesinin üzerinde üretim yapmaya başladı. ABD’de Baker Hughes Sondaj Kule sayısı bir haftada 765’ten 791’e çıktı. Amerika’da günlük petrol üretimi 10 milyon 250 bin varille rekor düzeyde. Suudi Arabistan’ı yakaladılar. Ve son gelişme: Çin sürpriz bir şekilde ABD petrolünde alıcı konuma geçti. Aralık ayında 25.5 milyar dolar olan ABD ile Çin arasındaki ticaret açığı bu hareketten sonra ocak ayında 21.9 milyar dolara geriledi. Çin bu hareketiyle Trump’ın saldırılarını en aza indirmek istiyor.
Evet bu gelişmeler vadeli işlemlerde petrol satışlarını arttırdı, brent petrol 62 dolara inince Türkiye’de akaryakıt fiyatları aşağı çekilmeye başlandı. Benzinde cuma günü 16 kuruşluk indirime, yarın 12 kuruş daha eklenecek. Motorinde de 17 kuruşluk indirim var. Akaryakıttaki indirim enflasyonun tek haneye inmesinde önemli rol oynayacak. Biliyorsunuz TÜFE’de ulaştırmanın payı yıllık %16 ile ilk sırada yer alıyor...