Diplomatik Muhakeme

Prof. Dr. Çağrı Erhan

Yüz binlerce üniversite adayı bayramdan sonra tercih formlarını dolduracak. Adaylar kendi puanlarına ve sıralamalarına uygun ama daha da önemlisi üniversite sonrası beklentilerine dönük bir eğitim alabilecekleri program arayışı içindeler. Bazı adaylar yıllar öncesinden kararlarını vermiş olmanın rahatlığını taşırken, çoğu aday ise yoğun bir araştırma yapıyor.
Bu yazıyı uluslararası ilişkiler okumak isteyen adayların dikkatini bazı hususlara çekmek için yazıyorum.
Uluslararası ilişkiler bölümlerinin sayısının artmasıyla birlikte, aslında bu eğitimin gereklerini yerine getirmek için yeterli öğretim elemanına ve altyapıya sahip olmayan yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar istedikleri işleri bulamamaya başladılar. Hukuk fakülteleri için bir başarı sıralaması sınırının koyulmasıyla, otomatik olarak daha yüksek puana sahip olan adayların bir bölümü hukuk fakültelerine yöneldi. Böyle olunca da, üniversitelerin bir bölümünde, düşük puanlarla uluslararası ilişkiler bölümlerine yerleşmiş olan öğrenciler daha en baştan mezuniyet sonrası hayat için dezavantajlı duruma düştüler.
Bu yazıdan önce bünyelerinde uluslararası ilişkiler bölümü bulunduran kurumların bir bölümünün öğretim üyelerinin YÖKSİS kayıtlarına baktım. En büyük problem alandan olmayan hocaların durumu. Bölümün açık kalabilmesi için gerekli asgari üç öğretim üyesinin sadece birinin uluslararası ilişkiler alanından olduğu üniversitelerimiz bile bulunuyor. Böyle olunca da, uluslararası ilişkiler müfredatı diye takdim edilen derslerin muhtevasının başka alanlarla doldurulduğu görülüyor...
Bir başka ciddi problem ise uluslararası ilişkiler eğitiminin olmazsa olmazı olan yabancı dil öğretimi. Bu bölümden mezun olup da yabancı dil konuşamayan bir kişinin iş bulmakta ne kadar zorlanacağı tahmin edilebilir.
Üniversitede uluslararası ilişkiler okumak isteyenlere naçizane altı tavsiyem olacak:
Birincisi, çok iyi derecede İngilizce bilmeyen ya da üniversitede İngilizce öğrenme fırsatı olmayacak adaylar uluslararası ilişkiler bölümünü tercih etmesinler. İngilizce öğrenmeden bölümü bitirenler, kamuda ya da özel sektörde prestijli bir işe giremeyeceklerini en baştan bilsinler. Birçok devlet ve vakıf üniversitesinin İngilizce hazırlık sınıfları var. İngilizce bilmeyen adaylar bu kurumlara yönelsinler.
İkincisi, Fransızca ya da Almanca eğitim veren bir uluslararası ilişkiler bölümüne girecek olan öğrenciler, bu dillerin yanında mutlaka İngilizceyi de öğrenecekleri bir eğitim planlaması yapsınlar. İngilizceyi zaten bilenler ise başka bir yabancı dil öğrenmeye yönelebilir. Benim tavsiyem İspanyolca, Arapça, Rusça veya Fransızca öğrenmeleridir.
Üçüncüsü, bölüm tercihi yaparken adaylar üniversitenin internet sayfasından veya YÖKSİS kayıtlarından, ilgili uluslararası ilişkiler bölümünün öğretim elemanı sayılarına baksınlar. Öğretim elemanlarının öz geçmişlerini incelesinler. Bölüm hocalarının çoğunluğunun uluslararası ilişkiler, uluslararası hukuk, siyasi tarih, jeopolitik, strateji gibi alanlardan olup olmadıklarına baksınlar.
Dördüncüsü, yine üniversitelerin internet sayfalarından girecekleri müfredata baksınlar. Ders isimlerini ve muhtevalarını kontrol etsinler. Bunu yaparken ülkemizde uluslararası ilişkiler eğitiminin en uzun süredir ve başarılı şekilde verildiği üç kurumun müfredatlarının referans noktası olarak alınması mümkündür. Bu kurumlar, Mülkiye (Ankara Üniversitesi SBF), ODTÜ ve İstanbul Üniversitesi SBF.
Beşincisi, adaylar tercih edecekleri uluslararası ilişkiler bölümünün yurt dışı bağlantılarını dikkate alsınlar. Bölümün yurt dışı öğrenci hareketliliği var mı? Önceki yıllarda hangi ülkelere kaç kişi gitmiş? Ortak konferanslar, projeler, programlar yürütülmüş mü?
Altıncısı, kurumda ücretsiz çift ana dal ya da yan dal yapma imkânı olup olmadığını adaylar sorgulasınlar. Uluslararası ilişkiler okurken, mezuniyet sonrası ekonomi alanına yönelme ihtimali olanlar, iktisat, işletme, uluslararası ticaret; mülkiye ya da idari yargı alanına yönelecekler, kamu yönetimi, siyaset bilimi, hukuk bölümlerinin olduğu kurumları tercih etsinler...
Uluslararası ilişkiler benim de mezun olduğum ve akademik çalışmalar yaptığım bir alan. Tarih, hukuk, coğrafya, strateji konularına ilgi duyan, yabancı dil öğrenmeye hevesli adayların büyük keyif alacakları bir öğrenim dönemi geçireceklerini düşünüyorum. Ama her şeyden önce bölüm seçerken yukarıda bahsettiğim ön araştırmanın yapılması şart.
.....
Bu vesileyle mübarek Kurban Bayramı'nızı tebrik ediyorum. Tüm üniversite adaylarımızın gönüllerinden geçen bölümlere bilinçli tercihlerle yerleşebilmelerini diliyorum.